Heraldik Nedir? | Heraldik Bilimi

Heraldık Bilimi nedir, eski zamanlardan bu güne kullanılan arma, bayrak, mühür, sembol, unvan ve özel işaretleri inceleyen bir bilim dalıdır. Uzun yıllar boyu dünya genelinde pek çok uygarlık, ülke ve topluluk yaşamlarını sürdürerek insanlık tarihine isimlerini, yaşantılarını, sosyal ortamlarını, siyasi güçlerini, dinlerini ve savaşlarını yazdırmıştır.

Uygarlıklar, çeşitli yer ve zamanda devletler kurmuş ve kendilerine ait olan hükümdarlıklarını sürdükleri toprakları yönetmişlerdir. Türkiye bu kapsamda sayısız medeniyete, devlete ve topluluklara ev sahipliği yaparak değişik uygarlıklarla çağ kapatıp çağ açmıştır.

Heraldik nedir kısaca, insanlık tarihi boyunca uygarlıkların kullandığı arma, bayrak, mühür, sembol, unvan ve özel işaretleri araştıran bilim dalıdır. Bu bilim dalının adı Heraldik Bilimi’dir.

İngilizcesi Heraldry şeklindedir. Heraldik bilimine kimi kaynaklarda Heraldika da denmektedir. Kısaca giriş yaptıktan sonra, Heraldik Bilimi’nin konusu olan arma nedir onu öğrenelim:

Arma: Geçmiş yıllarda kökü bilinsin, kim olduğu anlaşılsın, diye bir topluluğa, devlete ya da bir aileye verilmiş olan bir nişan, sembol veya bir simgedir. Arma yalnızca bir topluma veya bir aileye değil imparatorluğa ya da kraliyetlere de verilirdi. Armalar günümüzde hala kullanılmaktadır.

Örneğin Türkiye Cumhuriyeti’nin arması yıldız ve aydan oluşur. Türk Bayrağı bu ay ve yıldızdan oluşur. Bazen arma sözcüğü yerine Fors sözcüğü de kullanılır (Örnek: Cumhurbaşkanlığı Forsu). Arma, mühür, bayrak, unvan ve benzerleri ile araştırma, inceleme yaparak tarihe yardımcı olan bilim dallarından birisidir.

Heraldik Ne Demek?

Dünya genelinde günümüze dek varolmuş ve varolmakta olan tüm uygarlıklar, hanedanlıklar, kraliyetler, devletler ve topluluklar varlıkları veya kimliklerinin bilinmesi, saygı gösterilmesi, haklarında bilgi vermesi, güç ifade etmesi amacıyla arma kullanmıştır.

Uygarlıklar, devletler ve topluluklar karşılarında bulunanların dost ya da düşman olmalarını armalarından bilmişlerdir. Geçmiş dönemde pek çok figür ve sembol arma üstünde yerini almıştır ve kullanılan figür ve armaya da değişik anlam yüklenmişti. Bu anlamda da Heraldik Bilimi’nin konusu olmuşlardır.

Heraldik Bilimi bu armaları inceleyerek, araştırarak, geçmişi aydınlatmış, cevapsız kalan soruları yanıtlamıştır. Bu anlamda armalar Heraldik Bilimi için çok önemlidir. Heraldik Türkçe’ye Mühür Bilimi olarak tanımlansa da yalnızca mühürleri incelemez. Tarihi dönemlerin çok daha iyi tanınmasını sağlayan Heraldik Bilimi tarihe yardımcı olan bilim dallarındandır.

Heraldik Neyi İnceler?

Günümüze kadar medeniyet ve uygarlıkların kullanmış olduğu armaları inceleyen bir bilim dalı vardır. Bu bilim dalının birbirinden değişik adı ve tanımı bulunur. Arma Bilimi ya da Mühür Bilimi de denilen bilim dalına dünya genelinde Heraldık Bilimi denir.

Arma, Mühür ya da Heraldık Bilimi, eski zamanlarda toplum veya devletler ait olan bayrak, simge, özel işaretler ve sembolleri araştıran, inceleyen bilim dalıdır. Bu bilim kullanılan özel işaretler ve sembollerin ne anlama geldiğini ve özelliklerini de açığa çıkarır.

Heraldık Bilimi yaptığı araştırma ve incelemeler sonucu geçmişe ışık tutmaktadır. Mesela Türk Devletleri’nde kullanılan armalar, genelde doğadan alınan simgeleri taşırdı. İslamiyet’i kabul etmeden önce gök tanrı inancı vardı ve bu nedenle doğaya pek çok anlam yüklemişlerdi.

Arma ve bayraklarda bu tür semboller vardı. Heraldık Bilimi araştırmaları ile İslamiyet kabul edildikten sonra arma hanedan simgesi ve padişah imzası kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Heraldik Bilimi oldukça önem kazanmaktadır. Geçmişe ait bilinmeyenleri ve günümüzde de arma ve sembol anlamlarını ortaya koyar.

Her arma kullanıldığı zamana ait izler taşır. Bu semboller ait oldukları ülkenin ya da uygarlığın özellik ve anlatmak isteğine göre şekillenir. Heraldik Bilimi bu anlamda yaptığı inceleme ve araştırma ile geçmişe ışık tutar.

Armaları inceleyerek geçmiş medeniyetler, devletler ve topluluklar hakkında bilgi veren Heraldik Bilimi armalarda şu özellikleri arar:

  • Armalar medeniyetlerin, toplumun ya da önemli ailelerin özelliğini taşımalıdır.
  • İmparatorluk armaları her sınıfı temsil etmelidir.
  • İmparatorluk arması siyaset, hanedanı, dini, adaleti ve halkı ifade etmelidir.
  • Kullanılan her arma bir güç ifade etmelidir.

Heraldik Tarihe Nasıl Yardımcı Olur?

Tarih Bilimi diğer bilimlerden değişik yollar kullanarak sonuca ulaşır. Zira Tarih Bilimi ile uğraşanlar yerinde araştırma ve gözlem yapamazlar. Bu nedenle geçmişe ulaşmak ve gerçekleri ortaya çıkarmak için pek çok değişik bilim dalı ortaya çıkmıştır.

Heraldık Bilimi bu bilimlerden birisidir. Tarih geçmiş zaman içinde yaşamış olan insan ve olayla ilgilenen bir bilim dalıdır. Bu sebepten doğru bilgi için yazıt ve kitaplar yeterli değildir. Çünkü belge ve dokümanların bazıları sahtedir bazıları ise taraf tutularak yazılmıştır. Heraldık Bilimi tam da bu noktada devreye girer. Bu bilim dalı ile sahte ve gerçek bilgi ortaya çıkar. Heraldık Bilimi tarihin en önemli yardımcılarından birisidir.

Heraldik Bilimi’nin en büyük özelliği yazının icadı sonrasındaki tarihi kapsar. Çünkü bütün arma ve unvanlar bu zamandan sonra kullanılmıştır. Geçmiş zamanlarda mühür, zamanımızda kullanılan imza gibiydi. Öncelikle padişahlar, krallar ve devletin bütün ileri geleni resmi işlemlerde mühür kullanmıştır.

Heraldik Bilimi’nde başvurulan yollarla bu belge ve bulguların gerçekliği tespit edilebilir. Heraldik Bilimi ile evrak ve belgelerin hangi ülkenin olduğu da anlaşılır. Bu anlamda Heraldik Bilimi tarihin en önemli yardımcı bilim dallarından biridir.

Tarih boyunca yapılan antlaşmasının hangi ülkeler arasında olduğu da öğrenilir. Heraldik Bilimi arma ve unvanları inceleyerek tarihe yardımcı olur. Tarihe yardımcı olan çok fazla bilim dalı olmasına rağmen Heraldik Bilimi, tarihe yardımcı olan bilim dalları arasında özel bir yere sahiptir. Ülkemizde adı pek duyulmamış olan Heraldik Bilimi’nin eğitimi sayılı yerlerde verilmektedir.

Yorum Yaz