Jakoben Ne Demek Kısaca? Jakobenizm Nedir?

Siyasetçilerin birbirini sık sık “jakoben” olarak itham ettiğini duymuş olmanız kuvvetle muhtemel. Süleyman Demirel’in “Ben de jakobenim” demesi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “jakoben anlayış” yakıştırması yapması ile televizyon programlarında uzun tartışmalara sebep olmuştur. Siyasilerin sık sık kullandığı jakoben sözcüğü ise çoğu vatandaş tarafından bilinmiyor. Peki jakoben ne demek kısaca bu yazımızda sizler için bunu araştırdık.

Jakoben Nedir?

Jakoben kelimesinin tarihçesi incelendiğinde, Fransız Devrimi ile dünya literatürüne girdiği görülür. Jakobenler esasında baskıcı ve tepeden inmeci bir yönetimi benimseyen siyasi partidir. Maximilien Robespierre, Marat ve Mirbau gibi isimlerin öncülüğünde kurulmuştur. Ancak Robespierre partinin lideridir ve tarihi olaylarda adı daha sık duyulur.

Jakobenlerin parçası oldukları Jakobenizm,  dikte yoluyla egemenliği almayı ve baskıcı bir yönetim şeklini öngören siyasi yönetim şeklidir. Uçta bir görüştür. Jakoben ismini toplantılarını düzenledikleri Jakobeniyan Kilisesi’nden alıp kendilerini “Anayasa Dostları Derneği” olarak ilan etmişlerdir.

Fransız Devrimi döneminde Fransa’da devrim – karşı devrim çatışması yoluyla iktidara gelip çok kanlı dönemlerin yaşanmasına neden olmuş birçok kişiyi ayak üstü yargılamalar yaparak idam ettirmişlerdir. Kendi özgürlük anlayışlarını halka adeta dayatmış, meclis önemli bir konuyu konuşurken meclis önünde grubun üyeleri toplanıp protesto yaparak bir şekilde kendi istediklerini dikte etmişlerdir.

Kendi özgürlük anlayışları ise kendi tahminlerinden farklı olarak Fransız halkındaki Burjuva devrimini ateşlemiştir. Halkın Jakoben anlayış ile birlikte devrim anlayışı değişmiş, aç kaldıkları ve yoksulluktan sokaklarda yattıkları için başlattıkları devrimde uyudukları sokakları kanları ile yıkamışlardır.

Fransa’da Jakobenlerin iktidarı yaklaşık bir yıl sürmüş ardından grubun gücünü yitirmesi ile başta Maximilien Robespierre gelmek üzere partinin ileri gelenlerin başları giyotine vurulmuştur. Fransızlar bunu kendi arasında devrim kendi çocuklarını yedi diyerek nitelemiş, kanlı dönemin bitişiyle birlikte bir nefes almışlardır.

Çağımızda birini Jakoben olarak adlandırmak onu eleştirmek ve kötü bir ithamda bulunmak olarak algılanmaktadır. Geçmişte yaşanan kanlı ve baskıcı yönetimler için günümüzde siyasiler birbirlerine sık sık Jakoben yakıştırması yapmaktadır.

Türk Dil Kurumu’na Göre Jakoben Ne Demek?

Türk Dil Kurumu’na göre jakoben kelimesi, Fransızca’dan gelmektedir. Kelimenin özü jacoben şeklinde olup dilimize yalnızca okunuşu ile yazılarak gelmiştir. İki çeşit anlamı vardır. Birinci anlamı isim türünde olup “Fransa’da Aziz Dominicus tarikatına bağlı rahip ve rahibeler.” Olarak düzenlenmiştir. İkinci anlamı ise sıfat türündedir ve “Tepeden inmeci”dir.

Yorum Yaz