• Eğlenceli genel forumlar arasında bir yıldız gibi parlayan en iyi genel forum sitesi Dipsiz Forum'a hoş geldiniz.

    Sadece 3 saniyenizi ayırarak, reklamsız ve güncel forumlar deryasına atlamaya ne dersiniz? Haydi, burası dipsiz bir forum, burada her şey var!

Hattat Nedir?

Yazalım

Yazalım bakalım
Moderatör
5 Mayıs 2021
361
12
461
İstanbul
Hattat, hat sanatını icra edenlere verilen isimdir. Hat ise Arapça hatt kelimesinden türemiştir. Kelimenin anlamı yazı manasında gelmektedir. Estetik değerlere bağlı kalınarak güzel yazı yazan sanatçılara Hattat denmektedir. Hattatlık, Doğu kültürünün bir parçasıdır. Batı kültüründeki kaligrafi, Hat sanatının muadili konumundadır. Hattatlar iyi bir hayal gücüne ve canlandırma yeteneğine sahiplerdir. Zihinlerinde estetik harfler oluşturup bunu ustalıkla kâğıda aktarmaktadırlar.

hattat-nedir-hat-sanati.jpg

Hat Sanatı Nedir?​

Hat sanatı, 6 ila 10.yüzyıllar arası ortaya çıktığı düşünülen bir yazı sanatıdır. Sanatın keskin kuralları yoktur. Estetik değerler çerçevesinde; duygu ve düşünceleri aktarmada, harflerin sembol olarak kullanılmasıyla yapılan yazılardan oluşmaktadır. Arap harflerinin kullanılmasıyla başlayan sanat, şu anda her alfabeyle yapılabilmektedir. Ortaya çıkan hat sanatları, kimi zaman kitap ciltlerinde kimi zaman tablolarda kimi zaman da Kuran-ı Kerim yazılarında kullanılmaktadır.

Hattatlık​

Hattat kime denir sorusuna; Hat sanatını, diğer adıyla Hüsn-i Hat sanatını, icra edenlere denir cevabı verilmektedir. Hat sanatı güzel ve estetik yazı yazma sanatı olarak bilinmektedir. Hattatlar da güzel yazıları yazan sanatçılara denmektedir. Hattatlık, özellikle Osmanlı döneminde maneviyatı yüksek olan bir meslek, bir sanat dalı olarak kabul edilmekteydi. Öyle ki Hat sanatının öğreten ustalar, bu iş için maddi bir değer almamaktaydı. Gönülden yaptıklarını ve bu sanatın çok ayrı bir yere sahip olduğunu belirtmektelerdi.

Matbaanın yaygınlaşmasıyla hattatlık da önemini yitirmeye başlamıştır. Fakat günümüzde hâlâ bu sanatı icra eden sanatçılar, ustalar vardır. Yeni kuşaklara miras olarak bırakmak ve sanatın kaybolmaması için ellerinden geleni yapmaktalardır. Geçmişten günümüze kadar devam eden bu sanatın yitip gitmemesi için hattatlık mesleği ve sanatçılığının devam ettirilmesi şarttır.

Hattat Nasıl Olunur?​

Hattat nasıl olunur sorusu bu sanata gönül vermek isteyen insanlar için merak konusudur. Hattat olmak için öncelikle sanata karşı manevi duygular beslemek gerekmektedir. Hattatlık, sabır ve disiplin isteyen bir süreçten geçmektedir. Bu sanata ilgi duymayan, sevmeyen insanların yapacağı bir sanat türü değildir. Sanat kelime anlamı itibariyle; duygu ve düşüncelerin bir nesne veya eylem karşılığında aktarılmasına denmektedir.

Hattatlar da duygularını, düşüncelerini, bazı araçların yardımıyla, yazı sanatıyla ortaya dökmektedir. Bu yüzden, maneviyat, hattat olmak isteyenlerde bulunması gereken en temel özelliktir. Daha sonra hattat olmak için yeteneğin olması gerekmektedir. İnsanlar her zekâ alanına sahip olarak dünyaya gelmektedir. Eğer bu sanata ilgi varsa çok çalışarak yeteneğin elde edilmesi mümkündür. Burada önemli olan şey sabır ve sebattır. Eğer manevi ilgi ve yetenek varsa hattat olmak için eğitime başlanması gerekmektedir.

Hattat eğitimi usta-çırak ilişkisiyle verilmektedir. Usta; sanatını en iyi icra edene denmektedir. Çırak ise; ustalığı öğrenmektir. Hattatlıkta, öncelikle, zamana ihtiyaç vardır; anlamak için. Hattatlığı anlamak demek, her gün biraz daha ustalaşmak demektir. Hattatlıkta ustalık; ulaşılacak bir mertebeden çok bu sanatı yarınlara bırakmak, devamını sağlanmak ve kültürü korumak anlamına gelmektedir. Bu yüzden usta-çırak ilişkisi çok önemlidir. Yarınlara ancak çıraklıktan başlanarak bu sanat bırakılabilinmektedir.

Ustanın sözünü dinlemek, iyi gözlem yapmak bu eğitimin en büyük parçasıdır. Eski zamanlarda hattatlık eğitiminde ustalar çıraklarını tam beş yıl sustururlarmış. Çıraklar bütün olanı biteni sadece dinlerlermiş. Gözlem yaparlarmış. Beş yılın sonunda tek bir soru sorma hakları olurmuş. O soru neden sorusu olursa bütün olanı biteni anlamadıkları ortaya çıkarmış. Ve eğitimin başına, suskunluğa, dönerlermiş. Buradan da anlaşılacağı üzere eğitimde sabırla beraber ustayı gerçekten dinlemek hattat eğitiminde çok önemli bir yere sahiptir. Hattatlıkta sabırla kat edilen her yol geri dönülmez bir yükseklik ve başarı getirmektedir. Kişilik özellikleri hattatlığın en büyük belirleyicisi olmakla beraber bazı teknik dersler de verilmektedir. Bunlar için iyi kalitede malzeme kullanmak çok önemlidir.

Hüsn-ü Hat dersleri olarak geçen teknik eğitimlerin her gün yapılması eğitimin en büyük parçalarından biridir. Aşamalarla ilerlenen hattatlık eğitimi sonunda çırak, usta olup yeni çıraklara bu işi öğretmektedir. Böylelikle kendinden sonraki nesillere miras olarak bu sanatı bırakıp, unutulmaya yüz tutmasını engellemektedir. Bunlarla beraber hattat olmak için gerekenler şöyle sıralanabilir;

  • Yetenek
  • İlgi
  • Sabır ve sebatlı olmak
  • Usta sözü dinleyebilmek
  • Kibir ve nefretten arınmış olmak
  • Hüsn-ü Hat dersleri almış olmak

Hattat Teknikleri​

Hattat teknikleri hattat eğitimi alan çıraklara öğretilen derslerin tümünde verilmektedir. Bu teknikler, hattatlık eğitimi için oldukça önemlidir. Nokta boyu hesabı denilen teknikle, mürekkepli kalemin kağıtla teması ve hattatın yeteneğiyle ortaya çıkan sanata Hat sanatı denmektedir. Başlıca ve yaygın olarak kullanılan üç adet hattat tekniği vardır. Buradan birincisi kufi tekniğidir. Kufi tekniği, sert ve köşeli bir tekniktir. En eski teknik olarak kabul edilmektedir. İkincisi sülüs tekniğidir.

Sülüsün kelime anlamı üçte bir demektir. Yumuşak ve hafif bir görüntüsü vardır. Düz ve yuvarlak stiller kullanılmaktadır. Levha ve kıt’a yazımında bu teknik kullanılmaktadır. Üçüncü teknik ise nesih tekniğidir. Görüntüsü sülüsü andırmakla beraber daha küçük yapısı vardır. Kıvrak bir görünüme sahiptir. Hattat eğitimlerinde de bu teknikler öğretilmektedir. Eğitimlerin içeriği genel olarak şöyledir;

  • Kamış kalem açmayı öğrenmek ve hokka hazırlığını öğrenmek
  • Sülüs hattı tekniğini öğrenmek
  • Harf birleşmelerini öğrenmek
  • Satır kuralları tekniğini öğrenmek
  • Hareke öğrenmek
  • Sülüs hattıyla sayfa düzeni ve levha düzeni yapmayı öğrenmek
  • Nesih hattı tekniğini öğrenmek
  • Sülüs ve nesih hatlarıyla sayfa düzeni ve kıt’a düzeni yapmayı öğrenmek

Hattat Malzemeleri​

Hattat malzemeleri; hattatların sanatlarını icra ederken kullandıkları malzemelere denmektedir. Malzemelerin eksiksiz ve kaliteli olması hat sanatı için önemlidir. Estetik bir görüntü sunan hattatlar, sanatlarında şu malzemeleri kullanmaktadırlar;

  • Yazı takımı: Kaliteli olması zihinde tasarlanan harflerin yazıya rahat geçirilmesi açısından önemlidir.
  • Makas: İyi kesiyor olması hattatın işini kolaylaştırmaktadır.
  • Kâğıt: Aharlı kâğıt olması Hat sanatı için mühimdir.
  • Kalemtıraş: Kalemin ucuna zarar vermeyen kalemtıraş olması gerekmektedir.
  • Kalemdan: Kalem takımının saklanması için kullanılan kutuya verilen isimdir. Yazı takımının korunması için hattatların kullandığı kutudur.
  • Hokka: İçine mürekkep konulan kaba verilen isimdir. Mürekkebin yapısını bozmayacak ve akıtmayacak hokkaların kullanılması gerekmektedir.
  • Mühre: Aharlı kâğıdın cam kürenin üzerinde parlaklaşması için yapılan işlemde mühre kullanılmaktadır. Hat sanatı için gerekli bir alettir.

Ünlü Hattatlar​

Bilinen ilk büyük Türk hattatı; Amasyalı Yakut el-Mustasımı’dır. Osmanlı zamanında yaşamıştır. 13.yüzyılda yaşadığı bilinmektedir. Diğer ünlü hattatlar ise şöyle listelenebilir;

  • Yedikuleli Seyid Abdullah Efendi:
  • Hattat Hulusi Yazgan
  • Hattat Hafız Osman Efendi
  • Mahmud Celaleddin Efendi
  • Macid Ayral
  • Şekerzâde Seyid Mehmed Efendi
  • Kebecizâde Mehmed Vasfi Efendi
  • Hattat Nuri Korman
  • Hattat Bakkal Arif Efendi
  • Muhsinzâde Abdullah Hamdi Efendi
  • Hattat Şefik Bey
  • Şeyh Hamdullah
  • Mehmed İlmi Efendi
  • Mehmed Şevki Efendi
  • Hattat Sâmi Efendi
  • Mustafa Râkım Efendi
  • Eğrikapılı Mehmed Rasmi Efendi
  • Kazasker Mustafa İzzet Efendi
  • Ahmet Karahisârî
  • Abdullah Vassaf Efendi
Ünlü hattatlar, hattatlığın gelişmesi ve kaybolmasını önleme konusunda çıraklara referans olmaktadır. Çok büyük sanat eserlerinin oluşması ve bugüne kadar gelmesinde ünlü hattatlar önemli role sahiptir. Hattatlıkta ünlü olmak için hem sanatını en iyi ve özgün yapıyor olmak hem de en iyi şekilde öğretiyor olmak gerekmektedir.
 

Yakida

From bay
Yönetici
23 Mart 2021
1.040
2.596
Bursa
Hattat denilince ilkokul yıllarıma gittim, o zamanlar yaşadığım mahallede Rumlardan kalma ulu bir çınarımız vardı (halâ da var) hemen köşesinde ahşap bir evin altında bir hattat vardı ama onun özelliği yazıları mürekkeple değil tahtayı bir lehim aletiyle yakarak yapmasıydı kokusu halâ burnumda, aynı şekilde resim de yapar o küçücük dükkânının duvarlarında sergilerdi, o kadar hoşuma giderdi ki biz de arkadaşlarla elimize birer büyüteç alır güneşe tutarak tahtalara yakarak resim yapar yazı yazardık.
 
Top